شيعه و سنى توانست با محافل و سنت‌هاى مختلف حديثى آشنا شده و در كتاب‌هاى خود كه به منظور اهداف مجادلات مذهبى مىنوشت ، از آنها استفاده كند « 1 » . وى در كتاب‌هاى خود از شمار قابل توجهى از متون حديثى و تاريخى كه هم‌اينك از ميان رفته‌اند ، استفاده برده است « 2 » . برخى از اين محدثان فعاليت بسيار گسترده‌اى حتى در حديث سنى داشتند و با نوشتن كتاب‌هايى در انواع ادبى حديثى مانند الاربعين‌نويسى با اهل سنت مشاركت مىكردند ( نمونه مُنتَجَب الدين رازى ) . « 3 » اما بىترديد مهم‌ترين تلاش‌ها براى تدوين كتاب‌هاى حديثى در قالب‌هاى جديدتر ، مرهون كوشش‌هاى سيد على ابن طاووس است . ابن طاووس به دليل در اختيار داشتن كتابخانه‌اى مهم و امكان بهره‌ورى از كتابخانه‌هاى بزرگ بغداد ، با بخش قابل توجهى از ميراث حديثى شيعيان و از جمله اماميه آشنايى داشت و علاوه بر آن از دفاتر و اجزاء حديثى سنيان متمايل به شيعه و محدثان شيعى مسلك كوفه اطلاع وافى داشت . وى اين توفيق را داشت كه از تعداد قابل توجهى از متون كهن حديثى اماميه بهره برد . « 4 » ابن طاووس در موضوعات فقهى كمتر تأليفى دارد و بيشتر آثار او مربوط مىشود به دعاها و زيارتنامه‌هاى مذهبى و يا موضوعات اعتقادى شيعى . ابن طاووس آخرين مؤلفى است كه از شمارى از اصول اربعمئه و كتاب‌هاى كهن حديثى ، به صورت گسترده بهره برده است . پس از او حسن بن سليمان حلى « 5 » كفعمى « 6 » و شرف الدين على الاسترآبادى « 7 » هر يك ، از تعدادى از منابع كهن حديثى استفاده كرده‌اند . هم اينك بر اساس اين مجموعه از كتاب‌هاى حديثى ، فقهى و تاريخى مىتوانيم با شمارى از كتاب‌ها و دفاتر حديثى كهن آشنا شده و نقل‌هايى از آن كتاب‌ها را در

--> ( 1 ) . براى او نك : مدخل ابن شهرآشوب در دايرة المعارف بزرگ اسلامى . ( 2 ) . در كتاب‌هاى مناقب و نيز متشابه القرآن و كتاب خطى به چاپ نرسيده مثالب النواصب . ( 3 ) . وى نويسنده فهرستى براى نويسندگان امامى بعد از دوره شيخ طوسى است . ( 4 ) . اكنون به لطف تحقيق اتان كلبرگ اطلاع ما از كم و كيف اين كتاب‌ها بيشتر شده است . ( 5 ) . مؤلف كتاب‌هاى مختصر بصائر الدرجات ( يا الرجعة ) و المحتضر كه هر دو به چاپ رسيده است . ( 6 ) . او مؤلفى با گرايشاتى نزديك به ابن طاووس بوده است . ( 7 ) . براى او ، نك : مدخل استرابادى ، على ، در دايرة المعارف بزرگ اسلامى به قلم حسن انصارى .